GACS en gebouwautomatisering

Wat de GACS-verplichting uit het Besluit bouwwerken leefomgeving inhoudt, voor wie zij geldt en wat een gebouwbeheersysteem moet kunnen om eraan te voldoen.

Sinds 1 januari 2026 moeten gebouwen met een verwarmings- of airconditioningsysteem van meer dan 290 kilowatt beschikken over een systeem voor gebouwautomatisering en -controle, kortweg GACS. De verplichting staat in het Besluit bouwwerken leefomgeving en stelt eisen aan wat het systeem moet kunnen: continu meten, vastleggen en analyseren van het energiegebruik, storingen signaleren en de installatie kunnen bijsturen. In 2030 daalt de drempel naar 70 kilowatt, waarmee de verplichting van enkele duizenden naar tienduizenden gebouwen gaat. Een gebouw dat aan de GACS-eis voldoet, is vrijgesteld van de periodieke EPBD-keuring van verwarmings- en airconditioningsystemen.

Verplicht sinds 1 januari 2026 bij een verwarmings- of airconditioningsysteem van meer dan 290 kW
Vanaf 2030 geldt dezelfde eis vanaf 70 kW
De eisen staan in het Besluit bouwwerken leefomgeving en verwijzen naar het functieniveau uit NEN-ISO 52120
Voldoen aan GACS geeft vrijstelling van de periodieke EPBD-keuring
Een gebouwbeheersysteem alleen is niet genoeg; het gaat om wat het systeem aantoonbaar meet, vastlegt en analyseert

De GACS-verplichting is de eerste Nederlandse regel die niet voorschrijft welke installatie er in een gebouw moet staan, maar wat u over die installatie moet weten. Dat is een wezenlijk verschil. Waar eerdere regelgeving ging over isolatiewaarden, rendementen en labels, gaat deze over meten, vastleggen en kunnen bijsturen. Voor gebouweigenaren betekent dat een andere vraag dan gewoonlijk: niet wat moeten wij vervangen, maar wat weten wij eigenlijk van wat er staat.

In de praktijk lopen twee dingen door elkaar. Veel gebouwen hebben al een gebouwbeheersysteem, en de aanname is dan snel dat het daarmee geregeld is. Dat volgt niet. De verplichting stelt eisen aan functies, niet aan de aanwezigheid van een kast met een merknaam. Een systeem dat wel schakelt maar niets vastlegt, voldoet niet. Een systeem dat wel vastlegt maar de gegevens na een week overschrijft, ook niet.

De artikelen hieronder lopen de verplichting af in de volgorde waarin de vragen zich in de praktijk aandienen: geldt het voor mijn gebouw, welk niveau moet ik halen, wat moet het systeem daarvoor kunnen, wat levert het op aan vrijstelling, wat verandert er verder, en wat komt er in 2030 op ons af.

De artikelen in dit thema 6 vragen

Geldt de GACS-verplichting voor mijn gebouw?Sinds 1 januari 2026 moet elk utiliteitsgebouw met een verwarmings- of koelsysteem van meer dan 290 kW een gebouwautomatiserings- en controlesysteem hebben.
Welke GACS-klasse heeft mijn gebouw, en hoe kom ik van C naar B?NEN-ISO 52120 kent vier klassen.
Wat moet een gebouwbeheersysteem kunnen voor NEN-ISO 52120 niveau C?Niveau C van NEN-ISO 52120 vraagt drie dingen: het systeem bewaakt, registreert en analyseert continu het energiegebruik, het spoort efficiëntieverlies in installaties op en meldt dat, en het kan communiceren met de gekoppelde bouwsystemen.
Met een GACS vervalt uw EPBD-keuringsplichtVerwarmingssystemen boven 70 kW moeten elke vier jaar gekeurd worden, airconditioningsystemen boven 70 kW elke vijf jaar.
Per 1 juli 2026 moet uw gebouwautomatisering reageren op externe signalenHet Besluit bouwwerken leefomgeving is per 1 juli 2026 gewijzigd.
GACS in 2030: waarom de drempel naar 70 kW zakt en wat dat betekentPer 1 januari 2030 daalt de GACS-drempel van 290 kW naar 70 kW.

Bronnen

Hoe wij hierbij helpen

Wilt u weten of uw gebouw onder de verplichting valt en wat uw huidige installatie al aantoonbaar meet? Wij brengen dat in kaart op basis van de gegevens die er al zijn. Plan een gesprek.

Staat uw vraag er niet bij?

Stel hem gerust. We zoeken het uit en schrijven het antwoord op.

Neem contact op →Of bel direct: +31 88 410 2600