Een prestatiecontract zonder meetdata is een lege huls

Prestatiegericht onderhoud is een goed idee dat al twintig jaar wordt aanbevolen en zelden goed wordt uitgevoerd. De reden daarvoor is meestal niet onwil, maar een ontbrekende schakel.

Waar de markt staat

In april 2026 actualiseerden OnderhoudNL en Stichting RGS drie kernpublicaties: de model vraagspecificatie, de gedragscode mededinging en de aandachtspunten bij aanbesteden. De richting is expliciet functioneel specificeren in plaats van voorschrijven, zodat marktpartijen met integrale oplossingen kunnen komen.

Techniek Nederland duwt resultaatgericht samenwerken actief richting installaties. Van oudsher was RGS vooral schilderwerk en bouwkundig onderhoud bij woningcorporaties.

2006

is het jaartal van de meest inhoudelijke Nederlandse literatuur over prestatiegericht installatieonderhoud; er bestaat geen recent cijfer over hoeveel contracten daadwerkelijk prestatiegericht zijn

Dat laatste is opmerkelijk. Er is twintig jaar over gesproken en er is nooit gemeten hoe ver het is gekomen.

Het probleem in één zin

In een inspanningscontract koopt u handelingen: twee keer per jaar langs, filters vervangen, aftekenen. Dat is eenvoudig te controleren en het zegt niets over of de installatie goed draait.

In een prestatiecontract koopt u een resultaat: de installatie functioneert binnen afgesproken grenzen. Dat is inhoudelijk veel beter en het roept één vraag op waar het meestal op stukloopt. Hoe stelt u vast dat de prestatie geleverd is?

Waar men op terugvalt

Zonder objectieve meting zijn er twee terugvalopties, en beide zijn zwak.

Conditiescores. Een conditiemeting volgens NEN 2767, eens per drie tot vijf jaar door een inspecteur. Dat werkt goed voor bouwkundige onderdelen; een dak wordt niet in een week slecht. Voor installaties werkt het slecht. Een luchtbehandelingskast kan er bij inspectie prima uitzien en al maanden buiten zijn bandbreedte draaien. Een setpoint dat is teruggesprongen is met het oog niet te zien.

Klachten. Geen klachten betekent dat het goed gaat. In de praktijk betekent het dat mensen het opgegeven hebben te klagen, of dat de installatie het comfort haalt door veel te veel energie te gebruiken.

Het gevolg is een contract dat prestatiegericht heet en in de uitvoering terugvalt op vertrouwen. Dat kan jaren goed gaan met een goede partij, en het is geen contract.

Wat een prestatie meetbaar maakt

Een afspraak is pas een prestatieafspraak als u drie dingen kunt vaststellen.

Wat is de norm? Niet "de installatie functioneert naar behoren", maar een grootheid met een waarde en een bandbreedte. Aanvoertemperatuur binnen zoveel graden van de stooklijn. Rendement boven een bepaalde waarde. Binnentemperatuur in de gebruikstijd binnen een bandbreedte.

Hoe wordt het gemeten? Continu of steekproefsgewijs, uit welke bron, en wie heeft er toegang toe. Als de installateur de enige is die bij de data kan, meet hij zijn eigen prestatie.

Wat gebeurt er bij afwijking? Binnen welke termijn moet er gehandeld worden, en wie bepaalt of het is opgelost?

Op alle drie is een objectieve meting het antwoord, en dat is precies wat er in de meeste contracten ontbreekt.

Waarom dit nu urgenter wordt

Er zijn te weinig monteurs. Er zijn de komende vijf jaar 121.000 nieuwe mensen nodig tegenover 118.000 vertrekkers, en bijna de helft van de jonge instroom vertrekt binnen een jaar.

Dat maakt inspanningscontracten steeds onaantrekkelijker voor beide partijen. Voor u, omdat u betaalt voor bezoeken waarvan een deel niets oplevert. Voor de installateur, omdat hij uren besteedt aan controleren in plaats van aan repareren.

Een prestatiecontract met objectieve meting draait dat om: de monteur komt wanneer er iets is, en weet dan al wat. Maar dat vraagt wel dat de meting er eerst is.

Een praktisch begin

U hoeft niet in één keer een volledig prestatiecontract te sluiten. Begin met meten naast het bestaande contract, een jaar lang. Dan weet u wat de installaties werkelijk doen, wat een realistische norm is, en waar de afspraken over zouden moeten gaan.

Een prestatienorm bedenken zonder te weten wat normaal is voor uw gebouw, levert een getal op dat of te makkelijk is of niet haalbaar. Beide leiden tot een contract waar niemand iets aan heeft.