Driekwart van de zorginstellingen stuurt op werkelijk verbruik, met een Excel-bestand

In gesprekken over verduurzaming in de zorg gaat het vaak over achterstand. Dat beeld klopt niet. De sector loopt op één punt juist voorop, en zit vast op een ander.

Wat de zorg goed doet

75%

van de zorginstellingen gebruikt WEii om op werkelijk energieverbruik te sturen, in plaats van op een theoretisch energielabel

Dat is een hoger aandeel dan in vrijwel elke andere sector. WEii, de Werkelijke Energie-intensiteit Indicator, drukt uit hoeveel energie een gebouw daadwerkelijk gebruikt per vierkante meter. Anders dan het energielabel, dat op een berekening rust, gaat WEii over de meterstand.

Dat de zorg dat massaal heeft opgepakt zegt iets. Sturen op werkelijk verbruik is inhoudelijk juister en tegelijk ongemakkelijker, want u kunt zich niet verschuilen achter een gunstige berekening.

Waar het vastloopt

Het gebeurt met een Excel-bestand, de tool van het Expertisecentrum Verduurzaming Zorg.

Dat is geen verwijt. Die tool is precies wat hij moet zijn: laagdrempelig, gratis, uitlegbaar, en hij heeft ervoor gezorgd dat driekwart van de sector nu op werkelijk verbruik stuurt. Dat is een prestatie.

Maar er zit een grens aan. Een WEii-cijfer is een jaargetal per gebouw. Het vertelt u dat locatie A meer verbruikt dan locatie B, en niet waarom. Het vertelt u niet of dat aan de schil ligt, aan de installatie, aan de inregeling of aan het gebruik. Het vertelt u ook niet of er iets veranderd is sinds vorige maand.

Van een jaarcijfer naar een handeling is een grote stap, en die stap is met een spreadsheet niet te zetten.

Het patroon eromheen

Twee andere cijfers passen in hetzelfde beeld.

Van de ISDE-subsidie ging in 2026 minder dan vier procent naar de zakelijke markt: 19,9 miljoen van 257,4 miljoen euro. Het overgrote deel ging naar woningen. Utiliteitsvastgoed, inclusief zorg, maakt nauwelijks gebruik van de regeling.

En bij DUMAVA, de regeling die wél op maatschappelijk vastgoed is gericht, stond in september 2026 nog 67 procent van het budget van 405 miljoen euro open.

Dat is niet het beeld van een sector die niet wil. Het is het beeld van een sector die weet dat er iets moet, en die de stap van weten naar doen niet gemaakt krijgt.

Wat er wél verandert

De normatieve huisvestingscomponent stijgt vanaf 2026 met ongeveer vijftien procent. Dat is de vergoeding waaruit zorginstellingen hun huisvesting bekostigen, en die was jarenlang niet meegegroeid met de gestegen eisen rond duurzaamheid en brandveiligheid.

Tegelijk is de druk aan de andere kant toegenomen. Vanaf inkoopjaar 2027 nemen zorgkantoren duurzaamheid op als expliciet criterium in hun inkoopbeleid, voor intramurale aanbieders vanaf 250 fte.

Er komt dus tegelijk meer geld en meer verantwoordingsdruk. Dat maakt de komende twee jaar het moment waarop het gereedschap ertoe gaat doen.

De stap na de spreadsheet

Wat er tussen een jaarcijfer en een handeling ontbreekt, is een tussenlaag.

Niet: locatie A verbruikte vorig jaar 180 kilowattuur per vierkante meter. Maar: locatie A verbruikt sinds maart meer dan vorig jaar in dezelfde periode, dat zit in de luchtbehandeling, en de oorzaak is een setpoint dat na de onderhoudsronde is teruggesprongen.

Dat vraagt om meting per installatie in plaats van per aansluiting, en om vergelijking met een verwachting in plaats van met vorig jaar. Het is dezelfde beweging als van energielabel naar WEii, één stap verder: van weten hoeveel naar weten waarom.

Een aantekening bij het cijfer

Let bij het vergelijken van WEii-waarden op de noemer. WEii rekent met de gebruiksoppervlakte volgens NEN 2580. Wie in zijn eigen administratie het bruto vloeroppervlak gebruikt, komt structureel gunstiger uit en vergelijkt appels met peren. Bij zorglocaties met grote technische ruimten of kelders loopt dat verschil snel op.