Ons kantoor heeft geen energielabel, wat nu?

De deadline lag op 1 januari 2023 en is inmiddels ruim drie jaar verstreken. Als u nog geen label heeft, is de eerste vraag niet hoe erg het is maar hoe snel het opgelost kan worden. Deze pagina zet op een rij wat er geldt, wat er kan gebeuren, en wat de goedkoopste route is.

Wat de verplichting precies is

Een kantoorgebouw mag sinds 1 januari 2023 niet als kantoor worden gebruikt zonder geldig energielabel C of beter. Dat is maximaal 225 kWh per vierkante meter per jaar aan primair fossiel energiegebruik. De grondslag is artikel 3.87 van het Besluit bouwwerken leefomgeving.

Let op de juridische vorm: het is een gebruiksverbod, geen boetebepaling. Dat klinkt milder dan het is. De sanctie is niet dat u betaalt, maar dat u het pand niet meer als kantoor mag gebruiken.

De uitzonderingen

Voordat u iets onderneemt, controleer of u er misschien buiten valt:

• de kantoorfunctie met nevenfuncties is kleiner dan 100 vierkante meter
• de kantoorfunctie beslaat minder dan de helft van het gebouw
• het gebouw is een rijks-, provinciaal of gemeentelijk monument
• het gebouw wordt hooguit twee jaar gebruikt
• het gebouw is niet bestemd voor het verwarmen of koelen van personen
• het gebouw wordt gebruikt voor erediensten

Daarnaast is er een hardheidsclausule voor het geval de benodigde maatregelen een terugverdientijd van meer dan tien jaar hebben. De rekenmethode daarvoor staat in de Omgevingsregeling.

Wat er in de praktijk gebeurt

Handhaving ligt bij de gemeente, uitgevoerd door de omgevingsdienst. De lijn is bestuurlijk herstellend: eerst een last onder dwangsom, met een richtbedrag van 2.000 euro per week en maximaal tien termijnen. Escaleert het verder, dan kan het uitmonden in bestuursdwang, en dat betekent sluiting van het kantoor. Strafrechtelijke vervolging is uitdrukkelijk niet het uitgangspunt.

U zult op internet bedragen tegenkomen als 4.500 of 81.000 euro. Die zijn niet te herleiden tot een officiële bron. De 81.000 komt uit een artikel uit 2021 over het theoretische maximum van een strafrechtelijke boetecategorie, en dat wordt in de praktijk niet ingezet.

U bent niet de enige

24%

van de Nederlandse kantoorpanden had ruim drie jaar na de deadline nog geen enkel energielabel

Gemeten naar oppervlakte ligt het gunstiger: 84 procent van de vierkante meters heeft label C of beter, en 12 procent heeft geen label. Het verschil tussen die twee cijfers zegt genoeg. Het zijn vooral de kleinere panden waar het label ontbreekt.

Dat cijfer is geen vrijbrief. Het zegt vooral iets over de handhavingsintensiteit tot nu toe, en die kan veranderen zodra een gemeente er beleid op maakt.

De goedkoopste route

Stap 1: laat een label opnemen. U weet nu niet waar u staat. Een opname kost weinig en het kan zijn dat u al op C zit zonder het te weten, zeker als er de afgelopen jaren aan installaties of isolatie is gewerkt.

Stap 2: kijk eerst naar de installaties. Het label rekent met primair fossiel energiegebruik. Betere inregeling, aangepaste setpoints, kloppende stooklijnen en werkende weersafhankelijke regeling verbeteren dat zonder bouwkundige ingreep. Dat is vrijwel altijd goedkoper dan isoleren en het effect is direct meetbaar.

Stap 3: meet voordat u investeert. De meeste labelverbeteringen worden op papier berekend. Wat een gebouw werkelijk verbruikt en waar dat verbruik heen gaat, blijkt vaak af te wijken van de aanname. Een paar maanden meten laat zien welke maatregel het label daadwerkelijk beweegt en welke vooral geld kost.

Stap 4: combineer met wat er toch al aankomt. Zit uw pand boven 290 kW aan verwarmings- of koelvermogen, dan valt het sinds 1 januari 2026 ook onder de GACS-verplichting. De meetvoorziening die u daarvoor nodig heeft, is dezelfde die u helpt bij het label.

Wat er niet aankomt

U hoort regelmatig dat kantoren in 2030 naar label A moeten. Dat klopt niet. Die ambitie komt uit het Energieakkoord van 2013 en is nooit tot verplichting gemaakt. Er ligt geen wetsvoorstel.

Wat er wél aankomt zijn minimum energieprestatienormen onder de herziene Europese richtlijn, gericht op de slechtst presterende gebouwen: in 2030 moeten utiliteitsgebouwen beter presteren dan de slechtste 16 procent, in 2033 beter dan de slechtste 26 procent. De Nederlandse invulling daarvan is nog niet uitgewerkt, dus reken u nog niet rijk of arm op concrete labeleisen.