Netcongestie: negentien van de twintig aanvragen kregen nul

Netcongestie wordt meestal besproken als een landelijk infrastructuurprobleem. Voor een gebouweigenaar is het iets veel concreters: uw plan om te elektrificeren gaat mogelijk niet door, en u hoort dat pas als u het aanvraagt.

De cijfers

5%

van de transportverzoeken werd in 2025 gehonoreerd; negentien van de twintig aanvragen kregen dus niets

Eind 2025 stonden 15.014 grootverbruikers op de wachtlijst voor een afnameaansluiting, samen goed voor 9,3 gigawatt. Dat is een groei van 26 procent ten opzichte van een jaar eerder. Daarnaast wachtten 8.687 partijen op capaciteit om terug te leveren.

Netbeheerders investeerden in 2024 ruim acht miljard euro, en dat loopt richting 2040 op naar meer dan vijftien miljard per jaar. Toch duurt een gemiddeld netverzwaringsproject ongeveer tien jaar. De problemen breiden zich ondertussen uit: Enexis meldde in juli 2026 alleen al tweeëndertig nieuwe knelpunten.

Wat er per 1 juli 2026 veranderde

Tot die datum was er gereserveerde capaciteit voor kleinverbruikers, aansluitingen tot 3x80 ampère. Die reservering is vervallen. Kleinverbruikers staan nu op dezelfde wachtlijst als grootverbruikers.

Er geldt wel een prioriteringskader met drie voorrangscategorieën: partijen die congestie verzachten, veiligheid en acute zorg, en basisbehoeften waaronder woningbouw, onderwijs, openbaar vervoer en warmtevoorziening. In de overgangsperiode tot 1 januari 2027 gaat vrijvallende capaciteit eerst naar die categorieën.

Voor zorg- en onderwijsvastgoed is dat relevant: u zit mogelijk in een voorrangscategorie. Dat is geen garantie, wel een argument om vroeg aan te vragen en de aanvraag goed te onderbouwen.

Wat dit betekent voor uw plannen

De praktische consequentie is ongemakkelijk. Een warmtepomp, laadinfrastructuur of elektrische keuken vraagt meer vermogen, en meer vermogen is er vaak niet. Wie zijn verduurzamingsplan bouwt op de aanname dat de aansluiting verzwaard kan worden, bouwt op zand.

Er zijn dan drie routes, en de eerste twee zijn niet altijd beschikbaar.

Wachten op verzwaring. Kansrijk als u in een voorrangscategorie valt en vroeg bent. Reken op jaren.

Opslag plaatsen. Een batterij vlakt uw piek af. Effectief maar kapitaalintensief, en batterijopslag heeft zelf ook een netaansluiting nodig.

Beter benutten wat u heeft. Dit is de enige route die u volledig zelf in de hand heeft, en het is de minst besproken.

Beter benutten begint bij weten

De vraag is niet hoeveel u verbruikt maar wanneer. De netaansluiting is namelijk niet gedimensioneerd op uw jaarverbruik maar op uw hoogste kwartier.

In de meeste gebouwen wordt die piek veroorzaakt door een beperkt aantal momenten waarop toevallig veel tegelijk aan staat. Verwarming die opstart terwijl de koeling nog draait, een laadpaal die vollast trekt tijdens de ochtendpiek, een luchtbehandelingskast die op vol vermogen opstart in plaats van geleidelijk.

Die momenten zijn zichtbaar in kwartierdata, en veel ervan zijn te verschuiven zonder dat iemand er iets van merkt. Wat dat concreet oplevert verschilt per gebouw, en dat maakt het een meetvraag en geen inschatting.

Waarom dit ook zonder congestie loont

De nettarieven stijgen in 2026 met ruim drie procent gemiddeld, en bij sommige netbeheerders fors meer voor grootverbruik. Die kosten zijn capaciteitsgebonden en niet volumegebonden: u betaalt voor uw piek, niet voor uw verbruik.

Piekreductie verlaagt dus uw kosten, ook in een gebied waar geen congestie is. Dat maakt het een van de weinige maatregelen die zowel een probleem oplost als geld oplevert.