# Kenniscentrum van Asset Circles

Alle artikelen uit het kenniscentrum, per thema, met het antwoord en de URL. 
Dit bestand is de leesbare index van https://assetcircles.com/kenniscentrum.

Bijgewerkt: 2026-09-09. Aantal artikelen: 26.

## GACS en gebouwautomatisering

Sinds 1 januari 2026 moeten gebouwen met een verwarmings- of airconditioningsysteem van meer dan 290 kilowatt beschikken over een systeem voor gebouwautomatisering en -controle, kortweg GACS. De verplichting staat in het Besluit bouwwerken leefomgeving en stelt eisen aan wat het systeem moet kunnen: continu meten, vastleggen en analyseren van het energiegebruik, storingen signaleren en de installatie kunnen bijsturen. In 2030 daalt de drempel naar 70 kilowatt, waarmee de verplichting van enkele duizenden naar tienduizenden gebouwen gaat. Een gebouw dat aan de GACS-eis voldoet, is vrijgesteld van de periodieke EPBD-keuring van verwarmings- en airconditioningsystemen.

https://assetcircles.com/kenniscentrum/thema/gacs-en-gebouwautomatisering

### Geldt de GACS-verplichting voor mijn gebouw?

Sinds 1 januari 2026 moet elk utiliteitsgebouw met een verwarmings- of koelsysteem van meer dan 290 kW een gebouwautomatiserings- en controlesysteem hebben. De verplichting ligt bij de gebouweigenaar, niet bij de huurder, en gemeenten en omgevingsdiensten handhaven erop. Per 1 januari 2030 zakt de drempel naar 70 kW, waardoor vrijwel elk utiliteitsgebouw van enige omvang eronder komt te vallen.

https://assetcircles.com/kenniscentrum/gacs-verplichting-gebouw

### Welke GACS-klasse heeft mijn gebouw, en hoe kom ik van C naar B?

NEN-ISO 52120 kent vier klassen. Klasse D is een installatie zonder netwerk en zonder energiemonitoring. Klasse C is de wettelijke ondergrens sinds 1 januari 2026: automatisering van de primaire systemen met energiemonitoring erbij. Klasse B voegt storingsmelding en netwerkkoppeling toe, klasse A bovendien automatische vraagsturing en optimalisatie. De meeste bestaande gebouwbeheersystemen halen C op de aansturing maar niet op de analyse, en juist daar zit het gat.

https://assetcircles.com/kenniscentrum/gacs-klasse-bepalen

### Wat moet een gebouwbeheersysteem kunnen voor NEN-ISO 52120 niveau C?

Niveau C van NEN-ISO 52120 vraagt drie dingen: het systeem bewaakt, registreert en analyseert continu het energiegebruik, het spoort efficiëntieverlies in installaties op en meldt dat, en het kan communiceren met de gekoppelde bouwsystemen. Registreren alleen is niet genoeg. Het systeem moet ook zelf signaleren wanneer een installatie slechter gaat presteren dan verwacht.

https://assetcircles.com/kenniscentrum/gebouwbeheersysteem-nen-iso-52120

### Met een GACS vervalt uw EPBD-keuringsplicht

Verwarmingssystemen boven 70 kW moeten elke vier jaar gekeurd worden, airconditioningsystemen boven 70 kW elke vijf jaar. Een gebouw met een gebouwautomatiserings- en controlesysteem dat aan de EPBD-eisen voldoet, is van die keuringsplicht vrijgesteld. Voor gebouwen die sinds 1 januari 2026 toch al een GACS moeten hebben, vervalt daarmee een terugkerende kostenpost.

https://assetcircles.com/kenniscentrum/gacs-vrijstelling-epbd-keuring

### Per 1 juli 2026 moet uw gebouwautomatisering reageren op externe signalen

Het Besluit bouwwerken leefomgeving is per 1 juli 2026 gewijzigd. Gebouwautomatisering moet voortaan niet alleen energiemonitoring ondersteunen maar ook kunnen reageren op externe signalen, en monitoring van de binnenluchtkwaliteit mogelijk maken. Dat eerste is netcongestiesturing die via de bouwregelgeving binnenkomt. Het tweede is de eerste concrete binnenklimaateis voor bestaande utiliteitsbouw.

https://assetcircles.com/kenniscentrum/bbl-juli-2026-externe-signalen

### GACS in 2030: waarom de drempel naar 70 kW zakt en wat dat betekent

Per 1 januari 2030 daalt de GACS-drempel van 290 kW naar 70 kW. Waar de verplichting nu vooral grote complexen raakt, valt daarmee vrijwel elk kantoor, schoolgebouw en zorglocatie van enige omvang eronder. Wie nu al meet, registreert en signaleert, hoeft in 2030 niets meer aan te schaffen en alleen nog aan te tonen dat het systeem doet wat de norm vraagt.

https://assetcircles.com/kenniscentrum/gacs-2030-lagere-drempel

## Verplichtingen rond energie en verduurzaming

Op utiliteitsgebouwen rusten meerdere energieverplichtingen tegelijk, met verschillende drempels en verschillende toezichthouders. Kantoren groter dan honderd vierkante meter moeten minimaal energielabel C hebben; zonder dat label mag het gebouw niet als kantoor worden gebruikt. Bedrijven en instellingen die meer dan 50.000 kilowattuur elektriciteit of 25.000 kubieke meter gas per jaar verbruiken, vallen onder de energiebesparingsplicht en moeten maatregelen treffen die zich binnen de geldende terugverdientijd terugverdienen; die termijn gaat per 1 juli 2027 van vijf naar zeven jaar. Daarnaast gelden sectorspecifieke eisen, zoals CO2-meters in schoollokalen en de duurzaamheidseisen die zorgkantoren vanaf 2027 in hun inkoopbeleid opnemen.

https://assetcircles.com/kenniscentrum/thema/energieverplichtingen

### Ons kantoor heeft geen energielabel, wat nu?

Sinds 1 januari 2023 mag een kantoorgebouw niet meer als kantoor gebruikt worden zonder energielabel C of beter. Dat is geen boete maar een gebruiksverbod, in de praktijk gehandhaafd met een last onder dwangsom en uiteindelijk sluiting. Toch had op 1 juli 2026 nog 24 procent van de kantoorpanden geen enkel label, dus u bent niet de enige, maar het risico is reëel.

https://assetcircles.com/kenniscentrum/kantoor-geen-energielabel

### Vanaf 2027 rapporteert de gebouweigenaar, niet de huurder

De energiebesparingsplicht wijzigt per 1 juli 2027. De terugverdientijd gaat van vijf naar zeven jaar, waardoor de Erkende Maatregelenlijst fors uitbreidt. En de rapportageplicht verschuift: de gebouweigenaar rapporteert voortaan over gebouwmaatregelen, de exploitant over proces- en faciliteitmaatregelen. Voor verhuurd vastgoed is dat een fundamentele verandering in wie waarvoor aan de lat staat.

https://assetcircles.com/kenniscentrum/energiebesparingsplicht-2027-gebouweigenaar

### 63 procent voldeed niet aan de energiebesparingsplicht

RVO onderzocht de naleving van de energiebesparingsplicht en kwam tot een ontnuchterend beeld: van de gerapporteerde locaties voldeed slechts 14,8 procent volledig, was 21,6 procent onzeker en voldeed 63,4 procent duidelijk niet. Van bijna 1,4 miljoen van toepassing zijnde erkende maatregelen was 17,4 procent niet uitgevoerd. Per 2027 worden de eisen strenger, niet soepeler.

https://assetcircles.com/kenniscentrum/energiebesparingsplicht-naleving

### Wij hebben CO2-meters in de klaslokalen, wat moeten we ermee?

Sinds 1 juli 2025 moet in elke verblijfsruimte van een schoolgebouw een werkende CO2-meter hangen. Wat de wet niet vraagt is dat u de metingen registreert, bewaart of er iets mee doet: er is geen wettelijke ppm-grenswaarde en geen rapportageplicht. De meter levert dus een getal aan de muur, en wat u daarmee doet bepaalt of het iets oplevert.

https://assetcircles.com/kenniscentrum/co2-meters-school-wat-nu

### Wat vraagt het zorgkantoor vanaf 2027 op het gebied van duurzaamheid?

Vanaf inkoopjaar 2027 nemen zorgkantoren duurzaamheid op als expliciet criterium in hun zorginkoopbeleid, met de Milieuthermometer Zorg als voorkeursinstrument. Dat geldt voor intramurale zorgaanbieders vanaf 250 fte. Het is geen boete maar een contractvoorwaarde: wie niet voldoet, merkt dat bij de contractering en in de tariefafspraken.

https://assetcircles.com/kenniscentrum/zorgkantoor-duurzaamheid-2027

## Onderhoud en installatieprestatie

Onderhoud aan gebouwinstallaties gebeurt in Nederland grotendeels op basis van tijd en van meldingen: een vast schema plus wat er stukgaat. Conditiegericht en voorspellend onderhoud vervangen dat schema door de werkelijke toestand van de installatie, vastgesteld met meetgegevens. De normen daarvoor bestaan al: NEN 2767-2 voor conditiemeting van installaties, ISO 13374 en ISO 17359 voor de weg van meetwaarde naar onderhoudsbeslissing. De grootste winst zit vaak niet in vervangen maar in inregelen: installaties die technisch in orde zijn maar verkeerd zijn afgesteld, verbruiken structureel meer en gaan korter mee.

https://assetcircles.com/kenniscentrum/thema/onderhoud-en-prestatie

### Conditiegericht of voorspellend onderhoud: wat is het verschil eigenlijk?

Conditiegericht onderhoud grijpt in op basis van de gemeten toestand van een installatie nu. Voorspellend onderhoud gaat een stap verder en schat op basis van die metingen wanneer een storing gaat optreden. Het eerste vraagt om meten en vergelijken, het tweede om een model dat een verloop kan extrapoleren. In de Nederlandse markt wordt vrijwel alles voorspellend genoemd, terwijl het meestal conditiegericht is.

https://assetcircles.com/kenniscentrum/conditiegericht-of-voorspellend-onderhoud

### Van sensor naar advies in zes stappen

Er bestaat een internationale norm die precies beschrijft hoe je van meetdata naar een onderhoudsadvies komt: ISO 13374. Die kent zes lagen, van data-acquisitie tot adviesgeneratie. Elke laag heeft een eigen vraag en een eigen faalwijze, en de meeste monitoringprojecten stranden in laag drie of vier, waar de data er wel is maar niemand er een conclusie aan verbindt.

https://assetcircles.com/kenniscentrum/van-sensor-naar-advies-iso-13374

### Het laatste Nederlandse onderzoek naar de inregeling van installaties is uit 2005

Het enige kwantitatieve Nederlandse onderzoek naar de kwaliteit van gebouwinstallaties dateert van april 2005. De cijfers eruit worden nog dagelijks geciteerd: gemiddeld 25 procent hoger energiegebruik dan verwacht mocht worden, in 85 procent van de gevallen onvoldoende kwaliteit van beheer en onderhoud, en in 39 van de 40 onderzochte gebouwen afwijkingen tussen ontwerp en uitvoering. In eenentwintig jaar is er geen herhaalmeting gedaan.

https://assetcircles.com/kenniscentrum/onderzoek-inregeling-2005

### Warmtepomp in de utiliteit: 26 procent verschil tussen goed en slecht ingeregeld

Recent onderzoek laat een prestatiekloof zien tussen goed en slecht ingeregelde warmtepompen van ongeveer 26 procent van de stookkosten, met seizoensrendementen van 2,8 tegenover 3,9. Bij de lage waarde kan elektrisch verwarmen duurder uitpakken dan gas. De onderzoekers wijzen op ontwerp en inregeling, niet op de techniek zelf. Belangrijk voorbehoud: dit is Brits en residentieel onderzoek, er is geen Nederlands equivalent voor de utiliteitsbouw.

https://assetcircles.com/kenniscentrum/warmtepomp-inregeling-utiliteit

### NEN 2767-2 is herzien: wat betekent dat voor uw bestaande conditiedata?

Op 1 december 2025 verscheen NEN 2767-2:2025, met een volledig herziene gebrekenlijst van 158 pagina's die de versie uit 2008 vervangt. Wie conditiemetingen uit beide periodes naast elkaar legt, vergelijkt niet zonder meer hetzelfde. Voor portefeuilles met historische conditiedata is dat een reëel probleem: uw trendlijnen kunnen een breuk vertonen die niets met de staat van het vastgoed te maken heeft.

https://assetcircles.com/kenniscentrum/nen-2767-2-herzien-conditiedata

### Is NEN 3140 verplicht?

Nee. NEN 3140 is een privaatrechtelijke norm en staat als zodanig niet in de wet. Wat wél verplicht is, is het periodiek keuren van elektrische installaties en arbeidsmiddelen, en dat volgt uit de Arbowet en het Arbobesluit. NEN 3140 is de manier waarop die plicht in de praktijk wordt ingevuld, en de Arbeidsinspectie hanteert hem als toetsingskader. Het verschil bepaalt of u vaste intervallen moet aanhouden of een eigen risicobeoordeling mag maken.

https://assetcircles.com/kenniscentrum/is-nen-3140-verplicht

### Een prestatiecontract zonder meetdata is een lege huls

De markt beweegt van inspanningsgericht naar prestatiegericht onderhoud: u koopt geen onderhoudsbeurten meer in maar een resultaat. Dat werkt alleen als u de prestatie objectief kunt vaststellen. Zonder meetdata valt de opdrachtgever terug op conditiescores en vertrouwen, en dan is het contract in de praktijk weer een inspanningsverplichting met een andere naam.

https://assetcircles.com/kenniscentrum/prestatiecontract-zonder-meetdata

## Meten, vergelijken en data

Zodra u het energiegebruik van een gebouw met dat van een ander gebouw of met een norm wilt vergelijken, gaat het mis op de noemer. Verbruik per vierkante meter zegt niets zolang niet vaststaat welke vierkante meters worden meegeteld: bruto vloeroppervlak of gebruiksoppervlak, twee begrippen uit NEN 2580 die tientallen procenten kunnen schelen. Dezelfde vraag speelt bij de bekende referentiewaarden: de Paris Proof-norm en de WEii-systematiek in de zorg gaan uit van een bepaalde definitie, en wie een andere hanteert vergelijkt met iets anders dan hij denkt. Wie die gegevens door een externe partij laat verwerken, krijgt er bovendien eisen bij op het gebied van informatiebeveiliging.

https://assetcircles.com/kenniscentrum/thema/meten-en-vergelijken

### BVO of GO: waarom uw kWh per vierkante meter niet klopt met het energielabel

NEN 2580 onderscheidt bruto vloeroppervlak, gebruiksoppervlakte en verhuurbaar vloeroppervlak, en die verschillen onderling al gauw tien tot twintig procent. De NTA 8800 rekent voor het energielabel met de gebruiksoppervlakte. Wie zijn eigen benchmark op het bruto vloeroppervlak baseert, komt dus structureel lager uit dan het label en kan panden onderling niet eerlijk vergelijken.

https://assetcircles.com/kenniscentrum/bvo-of-go-energiebenchmark

### Kantoren verbruiken 123 kWh per vierkante meter, Paris Proof vraagt er 70

Het gemiddelde werkelijke verbruik van deelnemende kantoren ligt op ongeveer 123 kilowattuur per vierkante meter per jaar, terwijl de Paris Proof-norm voor kantoren rond de 70 ligt. Dat is een reductie van bijna tweederde. Opvallend in dezelfde meting: eindgebruikers gingen er gemiddeld iets op achteruit terwijl toeleveranciers meer dan de helft verbeterden.

https://assetcircles.com/kenniscentrum/paris-proof-123-kwh

### Driekwart van de zorginstellingen stuurt op werkelijk verbruik, met een Excel-bestand

Ongeveer 75 procent van de zorginstellingen gebruikt WEii om op werkelijk energieverbruik te sturen, via de Excel-tool van het Expertisecentrum Verduurzaming Zorg. Dat is een sector die verder is dan vaak wordt aangenomen: men stuurt al op gemeten verbruik en niet op een theoretisch label. Wat ontbreekt is niet de wil of het inzicht, maar het gereedschap om van een jaarcijfer naar een handeling te komen.

https://assetcircles.com/kenniscentrum/zorg-weii-excel

### Moet mijn softwareleverancier NEN 7510 hebben?

Dat hangt af van welke gegevens de leverancier verwerkt. NEN 7510 gaat over informatiebeveiliging bij het verwerken van persoonlijke gezondheidsinformatie. Installatiedata zoals temperatuur, CO2 en energieverbruik is dat doorgaans niet, dus strikt genomen valt een klimaatmonitoringsysteem buiten de scope. In de praktijk vragen inkopers van zorginstellingen NEN 7510 wel standaard, en sinds de Cyberbeveiligingswet in augustus 2026 in werking trad, is dat alleen maar toegenomen.

https://assetcircles.com/kenniscentrum/leverancier-nen-7510-nis2

## Overige artikelen

Artikelen die nog niet in een thema zijn ondergebracht.

### Iedereen verkoopt GACS-compliance, niemand vertelt wat de monteur maandag moet doen

Sinds de GACS-verplichting op 1 januari 2026 inging, heeft vrijwel elke partij in de markt zich erop gepositioneerd: quickscans, compliance-adviezen, systeemleveringen. Wat er tussen valt is de vraag die daarna komt. U voldoet aan de norm, het systeem meet, en dan? De stap van een compliant gebouw naar een concrete werkopdracht wordt zelden gemaakt, en daar zit het werkelijke rendement.

https://assetcircles.com/kenniscentrum/gacs-compliance-versus-onderhoudsadvies

### De helft van de jonge monteurs is binnen een jaar weer weg

De installatiebranche heeft de komende vijf jaar 121.000 nieuwe mensen nodig tegenover 118.000 vertrekkers. Zeventig procent van de instroom moet uit zij-instroom komen, en bijna de helft van de werknemers onder de 25 verlaat de sector binnen een jaar. Het tekort is dus geen opleidingsprobleem dat met meer leerlingen op te lossen is. Voor gebouweigenaren betekent dat langere wachttijden en de noodzaak om de uren die er zijn gerichter in te zetten.

https://assetcircles.com/kenniscentrum/arbeidstekort-installatietechniek

### Van CBC naar CSC: welk flexibel contract past bij uw gebouw?

Sinds mei 2026 is het capaciteitsbeperkingscontract vervangen door het capaciteitssturingscontract, dat verbruik zowel kan verlagen als verhogen. Daarnaast bestaan tijdsduurgebonden transportrecht, blokstroom en groepsvarianten. Welk contract bij u past hangt niet af van uw gebouwtype maar van uw verbruiksprofiel: hoeveel vermogen kunt u hoe lang verschuiven zonder dat het gebruik van het gebouw eronder lijdt?

https://assetcircles.com/kenniscentrum/flexibel-contract-csc-blokstroom

### Netcongestie: negentien van de twintig aanvragen kregen nul

Eind 2025 stonden 15.014 grootverbruikers op de wachtlijst voor een netaansluiting, samen goed voor 9,3 gigawatt, een groei van 26 procent in een jaar. Van alle transportverzoeken werd in 2025 slechts ongeveer vijf procent gehonoreerd. Voor gebouweigenaren die willen elektrificeren betekent dat: uitgaan van meer capaciteit is geen plan, en beter benutten van wat u heeft is de enige route die u zelf in de hand heeft.

https://assetcircles.com/kenniscentrum/netcongestie-vijf-procent